Marktontwikkelingen 2009

De scherpe daling in de wereldhandel als gevolg van de financiële en economische crisis die in het derde kwartaal 2008 is ingezet, heeft zich in het eerste kwartaal van 2009 voortgezet. In het tweede kwartaal hebben de volumes zich enigszins gestabiliseerd. Vanaf het derde kwartaal werden de eerste tekenen van een voorzichtig herstel zichtbaar.

De wereldwijde crisis heeft zijn weerslag gehad op het overslagvolume van de meeste goederensoorten en in de productievolumes van diverse industriesectoren. De impact verschilt echter aanzienlijk per goederensoort en per industriesector.

De overslagresultaten van de vier hoofdsegmenten is in onderstaande tabel samengevat. Voor verdere details zie Kengetallen Overslag en Marktaandeel.

Droog massagoed
Droog massagoed heeft de grootste krimp moeten incasseren met -29,8%. De overslag van kolen en ijzererts is sterk gedaald in de eerste helft van het jaar als gevolg van sluiting van diverse hoogovens in Duitsland en België.

Nat massagoed
Nat massagoed heeft daarentegen een groei van 2,1% gerealiseerd, met name dankzij de groei in overslag van minerale olieproducten en de stabiele overslag van ruwe olie.
De overslag van minerale olieproducten is gegroeid als gevolg van de centrale rol die de haven van Rotterdam heeft ingenomen als “marktplaats” voor diverse producten. Dit is tevens het gevolg van de uitbreiding in capaciteit door de investeringen in steigers en terminals van de afgelopen jaren. De overslag van ruwe olie is stabiel gebleven als gevolg van de leidende positie die de haven van Rotterdam van oudsher in deze sector heeft.

Containeroverslag
De terugval in containeroverslag is beperkt gebleven tot -6,3% (-9,7% in TEU, twenty foot equivalent), dankzij een gestaag herstel sinds het dieptepunt in februari. In de containersector hebben de meeste rederijen hun maritieme netwerk van/naar Noordwest Europa sterk aangepast om efficiëntere scheepvaart mogelijk te maken. De haven van Rotterdam heeft kunnen profiteren van deze rationalisatie van lijndiensten door te behalen schaalvoordelen, gunstige ligging en goede doorvoermogelijkheden naar het Europese achterland. Rotterdam heeft vooral veel transhipment lading naar de Scandinavische en Baltische staten kunnen aantrekken.

Breakbulk
Bij breakbulk ligt de terugval met -12,9% onder het niveau van de totale overslag, maar is naar omstandigheden een redelijk resultaat. De teruggang in dit hoofdsegment wordt vooral gevoeld in de overslag van overig stukgoed (staal, non-ferro, fruit, etc.). Het aantrekken van extra pakketten aluminium heeft een positieve bijdrage aan het overslagresultaat geleverd. De terugval in de RoRo sector is in lijn met de krimp van de diverse Europese economieën, met name die van het Verenigd Koninkrijk.

Industrie
In de industrie toonde de sector chemie een teruggang in productievolume. Dit was vooral het gevolg van het terugvallen van de vraag naar halffabrikaten voor de auto- en bouwindustrie. Toch is deze teruggang voor Rotterdam relatief kleiner dan in andere chemische clusters in Europa. Enkele chemiebedrijven verminderden hun productieniveau, legden fabrieken tijdelijk stil of stelden geplande investeringen uit. Andere chemiefabrieken gingen juist op volle capaciteit draaien, ter vervanging van terugvallende productie elders in Europa. Om dezelfde reden is ook de raffinageindustrie slechts beperkt getroffen.

Rotterdam heeft zijn marktleiderspositie in de overslag van goederen in de Hamburg – Le Havre range (H-L-H) versterkt tot 36,8%, een stijging van 1,7%-punt ten opzichte van 2008.

De impact van de crisis op de overslag in de betreffende havens ligt hieraan deels ten grondslag. De haven van Rotterdam heeft relatief beter gepresteerd ten opzichte van de meeste andere havens, mede door samen met de bedrijven in de haven snel en pro-actief in te spelen op de gevolgen van de crisis. Daarnaast leidt de grote mate van verscheidenheid in goederenoverslag in de haven van Rotterdam tot spreiding van risico ten aanzien van ontwikkelingen in specifieke marktsegmenten.

Nat massagoed
In nat massagoed is het marktaandeel van Rotterdam licht gestegen tot 49,3%. In ruwe olie en minerale olieproducten is de positie nog verder versterkt, maar in de overslag van overige nat massagoedproducten is enig verlies geleden. Rotterdam blijft in dat segment overigens wel marktleider.

Droog massagoed
In droog massagoed blijft Rotterdam marktleider met 32,5% dankzij de dominante positie in overslag van ijzererts. In het kolensegment is het marktaandeel gestegen, ondanks de forse teruggang in overslagvolume. Dit is deels het gevolg van een mijnsluiting in Duitsland, waardoor extra kolen moesten worden ingevoerd via Rotterdam. In het segment agribulk is marktaandeel verloren, met name aan Hamburg. Dit komt door de sterke toename van export van graan via Hamburg, wat het gevolg was van de relatief goede oogsten in Europa.

Containers
In containers heeft Rotterdam zijn marktleiderspositie kunnen verhogen, mede als gevolg van de effecten van de crisis (zie ook paragraaf Marktontwikkelingen 2009 algemeen). Op basis van overgeslagen tonnen bedraagt het marktaandeel nu 28,0%. Uitgedrukt in TEU bedraagt dit zelfs 28,9%.

Breakbulk
In breakbulk tenslotte blijft Rotterdam in de RoRo overslag marktleider met 34,3%, ondanks de terugval in volume. In de overige stukgoedsegmenten heerst een verdeeld beeld, maar over het geheel is een herstel te zien ten opzichte van de terugval in 2008, tot 14,9%.